Lees voor

Grootse restauratie Fort Asperen nadert afronding

13-11-2011 00:00
0 reacties

ACQUOY - De restauratie van Fort Asperen is een heel eind gevorderd. Voor het eind van volgend jaar moet deze 'operatie', die begon in 2077, zijn afgerond.
Hoewel het voorheen met groen overwoekerde Fort Asperen er prachtig uitzag, verkeerde het in een bouwkundig slechte staat. Tot 2003 kon door een gebrek aan financiële middelen slechts minimaal onderhoud worden gedaan, waardoor de conditie van het fort steeds verder achteruitging. Om dit een halt toe te roepen heeft de toenmalige Stichting Fort Asperen architectenbureau Fritz uit Bussum opdracht gegeven een bouwkundig onderzoek te doen naar de technische staat van het fort. Dit resulteerde in een opnamerapport (2003).
Bureau SLA (Stedenbouw Landschap Architectuur) ontwikkelde vervolgens in 2004 een toekomstvisie voor het forteiland. In 2008 hebben Bureau SLA en BunkerQ hierop voortbordurend een masterplan ruimtelijke ontwikkeling opgesteld. Hiernaast zijn diverse onderzoeken gedaan, onder meer naar het fort als verblijfplaats voor vleermuizen, vocht en zout in het fort en het vroegere materiaalgebruik.


Restauratie: in fasen
De restauratie van het fort gebeurt niet ineens, maar in fasen.

Fase 1: dak
Als eerste was het dak van het fort aan de beurt. De luchtvochtigheid in het fort was onder meer door lekkages zo hoog dat exposities en culturele manifestaties in het fort onmogelijk werden. In mei 2007 werd gestart met het verwijderen van de aarden laag op het dak. Het sculpturale dak van het fort bleek prachtig, waardoor de discussie ontstond of het zichtbaar zou moeten blijven. Een tijdelijke oplossing werd gevonden in de vorm van krimpfolie, maar die werd in het najaar van 2008 vervangen door een houten constructie boven de lichtschacht en op de rondgang. Fase 1 werd eind 2009 afgerond.

Fase 2: brug, taveerne en omwalling
In mei 2011 is over de gracht voor de fortingang een nieuwe brug naar oud model geplaatst. De nieuwe brug ziet er op enkele details na identiek uit als de oorspronkelijke brug. Haasnoot Bruggen bouwde de brug en baseerde het ontwerp op een foto van de oorspronkelijke brug uit 1915.
De houten loods waarin de Taveerne zich bevindt, laat SMFA in zijn oude luister herstellen. De kelderruimte is te bereiken via een 'huisje' dat in de bestaande loods gebouwd zal worden en dat zal reiken van de kelder tot aan het dak van de artillerieloods. Dit nieuwe huisje staat los van de bestaande loods: een architectonisch fraaie constructie waarbij de historische kenmerken van het huidige gebouw ontaangetast blijven. Er komt dus een gebouw in een gebouw. De architect van deze 'vernieuwbouw' van de Taveerne is Peter van Assche van Bureau SLA.
De omwalling van KunstFort Asperen is in de loop van de decennia diverse keren vergraven. Daarnaast heeft de tand des tijds zijn werk gedaan, onder andere via erosie en boomgroei. Het gevolg is dat de vroegere strakke wallen zijn vervallen tot een vrij ondefinieerbaar reliëf met veel bomen erop. De vroegere walvormen zijn hierin vrijwel niet meer te herkennen. 
Uitgangspunt voor het herstel van de buitenste omwalling is de toestand van ongeveer 1870. De grondvormen krijgen de strakke, heldere vormen van die tijd terug. De tuin van de fortwachterswoning naast het fort blijft vooralsnog zoals hij nu is.

Fase 3: forttoren
Het gaat om werkzaamheden aan binnen- en buitenzijde van de toren: herstel van metselwerk, voorkomen van verdere scheurvorming, consolidatie van scheuren, het stoppen van roestprocessen en het vervangen van rottende houten delen. Het fort wordt niet naar een bepaalde tijd teruggerestaureerd, dus de gehele geschiedenis van het fort blijft zichtbaar. 


Vleermuizen
Fort Asperen is geliefd bij vleermuizen. In de winter verblijven er minimaal zes soorten vleermuizen, waaronder landelijk zeer zeldzame soorten. Bij de werkzaamheden aan het fort houdt SMFA rekening met de vleermuizen en maakt aanpassingen om de populatie te doen toenemen. Denk aan een 'vleermuishotel' en een voor vleermuizen aantrekkelijk herstel van de rookgaskanalen/schoorstenen. Zoogdiervereniging VZZ doet onderzoek gedaan naar het vleermuisgebruik in Fort Asperen en is betrokken bij de restauratie. Het onderzoek is online te lezen: http://www.zoogdierwinkel.nl/node/206.


Subsidie
De subsidie voor de restauratie is net als de restauratie zelf in fasen aangevraagd. Provincie Gelderland heeft voor de vernieuwing van het dak en hemelwaterafvoer € 900.000 beschikbaar gesteld en ruim € 1.100.000 voor de tweede fase van de restauratie. Voor de renovatie van de forttoren zelf ontvangt de stichting € 1.500.000 subsidie. In totaal gaat het om ongeveer 3,5 miljoen euro.